مراکز اقامتگاهی در شهر تاریخی اصفهان

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

مراکز اقامتگاهی در شهر تاریخی اصفهان

تأسیسات اقامتی یکی از نیازهای ثانویه بخش گردشگری است کـه هـر شهر‌ بزرگ‌ و توریستی به آن نیاز دارد، هرچند گردشگران از همه هتل‌ها و خدمات جانبی آن استفاده نکنند.از سوی دیگر به دلیل تنوع سلایق و بنیه‌ مالی گردشگران،شهر به انواع هتل‌ها‌ برحسب‌ درجات‌ مـختلف نـیاز دارد.

مراکز اقامتی‌ به‌ عنوان‌ مبدا و مقصد گردش‌های روزانه در شهر از اهمیت بسیار برخوردار است.نحوه‌ قرارگیری(مکان‌یابی)مراکز اقامتی در فضای شهر،بسته به‌ پراکنش‌ و توزیع‌ فضایی آن‌ها،می‌تواند کاهش یـا افـزایش فـضای خدماتی‌ و تغییر‌ الگوی رفتاری گـردشگران را بـه هـمراه داشته باشد.به طوری که فاصله مراکز اقامتگاهی از مرکز شهر و جاذبه‌های گردشگری‌ بیشتر‌ باشد‌،هزینه پرداختی گردشگر افزایش می‌یابد.از سوی‌ دیـگر اسـتفاده از‌ هـتل بیشترین تاثیر اقتصادی را در صنعت گردشگری دارد.به طوری کـه بـیش از 60 درصد هزینه‌های گردشگر‌ صرف‌ هزینه‌ هتل می‌شود  با افزایش خدمات جانبی هتل‌ها،درآمد‌ بیشتری‌ نصیب سرمایه‌گذاران و به‌طور کلی صـنعت گـردشگری مـی‌شود و درنتیجه با سرمایه‌گذاری اصولی با مکان‌یابی صحیح،مراکز اقامتگاهی‌ مـی‌تواند‌ نقش‌ اساسی در فضای گردشگری شهری ایفا نماید به طوری که‌  رضایت‌مندی گردشگران را به همراه داشته،تقاضای سـفر را افـزایش دهـد‌ و همچنین‌ درآمد‌ بیشتری به صنعت‌ گردشگری شهر تزریق نماید

گردشگری شـهری جـنبه‌ای نسبتا جدید از مطالعات‌ گردشگری‌ است.تأسیسات اقامتی نیز به عنوان عنصر ثانویه گردشگری شهر بخش مـهمی از‌ مـطالعات‌ گـردشگری‌ است و مطالعات صورت‌گرفته در این زمینه سهم‌ قابل ملاحظه‌ای از مطالعات گردشگری را دربرمی‌گیرد‌.از‌ جـمله مـحققین ایـن حوزه می‌توان به آشروث‌1، تنبریگ‌2،لاو3،گتز4،پیرس‌5،وال‌6،دودیکا‌ و هاتچسون‌‌7،تیموتی‌‌8و اسمیت‌9اشاره کرد.

اسـمیت در سـال 1985 الگـوهای مکان‌یابی رستوران‌های شهری را مورد مطالعه قرار‌ داد‌ و گتز در مطالعه خود با در نظر گرفتن برنامه‌ریزی بـرای بـخش تجاری‌ گردشگری‌ در‌ مدل مطالعاتی خود بر عناصر جاذبه‌های اصلی، خدماتی،بخش تجاری و دسـترسی تـأکید کـرد.آشورث و تنبریگ‌ نیز‌ در‌ مطالعه‌ای برای طبقه‌بندی و ارزیابی‌ بخش تاریخی شهر،نوع‌شناسی مکان هتل‌ها را در‌ شـهر‌ نـیوزلند مورد بررسی قرار دادند.آن‌ها توضیح دادند که‌ برخی از هتل‌های قدیمی،خود قـسمتی از‌ جـاذبه‌ شـهرهای تاریخی هستند.پیرس نیز مطالعه خود بر قابل دید بودن(چشم‌انداز‌)مکان‌ هتل تأکید دارد.وال،دودیـکا و هـاتچینسون نشان‌ دادند‌ صنعت‌ هتل و متل‌داری در تورنتوی کانادا به‌طور وسیعی‌ تغییریافته‌ و عمدتا در بـخش تـجارت مـرکزی شهر و در طول خطوط شاهراه‌های‌ اصلی که فرودگاه‌ را‌ دربردارد،متمرکز شده است.تیموتی‌ و وال‌ نیز در‌ مقاله‌ای‌ در‌ بـررسی گـردشگری در شـهرهای تاریخی آسیا‌،مدل‌های‌ گتز و آشورث و تنبریگ را در جاکارتای اندونزی بررسی و بر انطباق مـدل کـتز‌ در‌ این شهر تأکید کرده‌اند .

مبانی نظری‌

تأسیسات‌ اقامتی عامل جذب گردشگران به‌ شهر‌ نیستند اما نـقش مـهمی در افزایش ماندگاری گردشگر در شهر دارند.امروز این‌ امکانات‌ از نقش ممتازی در صنعت‌ گـردشگری‌ بـرخورداند‌.تفاوت در نوع‌ ساخت‌ و امکانات و اهمیت و توجه مـردم‌ بـه‌ کـیفیت و نوع هتل،سبب درجه‌بندی و رتبه‌بندی و تنوع آنـ‌ها شـده است.از این‌رو هتل‌ها را‌ می‌توان‌ براساس نوع هتل،درجه،نوع مالکیت‌ و استقرار‌ مکانی آنـ‌ طـبقه‌بندی‌ و همچنین‌ برپایه تعداد اتاق، تـخت‌ و درصـد اشغال آنـ‌ها مـورد بـررسی قرار داد.

از سوی دیگر اهمیت هتل بـه عـنوان نقش‌ محوری‌ مراکز اقامتگاهی در صنعت گردشگری مطرح‌ است‌.مراکز‌ اقامتگاهی‌ به‌ صـورت دو سـویه‌ با‌ آژانس‌ها،جاذبه‌ها،محیط محلی،تـجاری و مقاصد قبل و بعدی گـردشگر در ارتـباط می‌باشند.در صنعت‌ گردشگری‌ پیشرفته‌ نـقش‌ آژانـس‌ها‌ و تورگردانان‌ دراستفاده از هتل و نقش مرکزی‌ هتل برجسته‌تر است .

فردی که به عـنوان گـردشگری وارد شهر می‌شود،مکانی را برای اسـتراحت و اقـامت انـتخاب می‌کند،این‌ مـکان هـسته‌ اصلی فعالیت‌های او را تشکیل مـی‌دهد.لذا گـردشگران علاوه بر در نظر گرفتن میزان خدمات هتل‌ مانند درجه و کیفیت هتل،خدمات بهداشتی،و اسـتاندارد،نـزدیکی به محل و مقصد موردنظر را که‌ هـدف‌ نـهایی‌ سفر آنـان اسـت،در نـظر می‌گیرند و از پرداخت هزینه اضـافی برای دسترسی به آن اجتناب می‌کنند.

تقاضا برای خدمات مراکز اقامتی تنها به گردشگران محدود نـمی‌شود بـلکه متقاضیانی‌ چون‌ میهمانان‌ کنفرانس‌ها،گردهمایی‌های ادارات دولتـی و شـرکت‌های خـصوصی،مـسافران تـجاری و مانند آن را که از درصـد قـابل توجهی نیز برخوردارند،دربرمی‌گیرد.به‌طور کلی هتل‌های‌ شهری‌ بیشتر وابسته به مسافران تجاری‌ و کمتر‌ به بـازار تـفریح وابـسته‌اند.مسافران تجاری برای بازدید و مذاکره و عقد قـرارداد خـرید یـا فـروش بـا مـقامات‌ شرکت‌ها،شرکت در نمایشگاه‌های تجاری،فروش و بازاریابی محصول‌ خود‌ و شرکت در کنفرانس‌های‌ اقتصادی‌ و علمی‌ وارد شهر شده و از خدمات هتل‌ها استفاده می‌کنند.

بازار و تقاضای هتل به نقش شهر میزبان در صنعت و تـجارت وابسته است،به طوری که هرچه شهر میزبان‌ در سیستم شهری وابسته‌ به‌ بخش تجاری،اقتصادی و مالی باشد از گردشگری تجاری بیشتری بهره‌مند است. بنابراین نوع استفاده‌کنندگان از هتل به اندازه و نقش شـهر در فـعالیت‌های تخصصی وابسته است.مدیران شهری با تنوع در‌ فعالیت‌های‌ تخصصی و شهری‌ می‌توانند بازار گردشگری را به نفع شهر خود تغییر دهند.

تجار عمدتا در اواسط هفته و در روزهای‌ کاری و گردشران بیشتر در پایان هـفته و روزهـای تعطیلی رسمی‌ و تعطیلات پایان‌ سال‌ متقاضی‌ هتل هستند.بنابراین هتل‌ها در طول هفته بیشتر با مسافران تجاری و در آخر هفته‌ اکثرا با گردشگران ‌‌تفریحی‌ سـروکار دارنـد.توسعه گردشگری در مناطق شهری بـاعث نـیاز بیشتر به بخش خدمات‌‌ شهری‌ به‌ ویژه خدمات گردشگری مانند هتل است.توزیع خدمات شهری وابسته به گردشگری باعث تغییر شکل‌‌ و عملکرد مناطق شـهری بـه خصوص شهرهای تاریخی مـی‌شود.بـنابراین مکان‌یابی هتل‌ها در توسعه‌ شهری و گردشگری غیر قابل‌ انکار‌ است.

آشورث و تنبریگ نوع‌شناسی از مکان‌یابی هتل‌ها در بخش تجاری شهرهای تاریخی را نشان دادند که‌ گردشگران بیشترین استفاده را داشته‌اند.آن‌ها توضیح می‌دهند که بـرخی از هـتل‌های قدیمی در این‌ مکان‌یابی، قسمتی از جاذبه شهرهای تاریخی هستند  .

1-مکان‌یابی‌های تـاریخی شهر (A) ؛

2-مکان‌یابی در ایستگاه‌های راه‌آهن (B) ؛

3-مکان‌یابی در طول راه‌های اصلی (C) ؛

4-دسته‌بندی هتل‌ها و پانـسیون‌ها درنـواحی خـوب شهری (D) ؛

5-منطقه‌ای که بین بخش تاریخی و تجاری شهر هم‌پوشی دارد‌ (E) ؛

6-مکان‌یابی‌ پیرامونی‌1 (F) ؛

مکان‌یابی خدمات شهری را در ارتباط با نمادهای دیگر از‌ عـملکرد‌ و شـکل‌ شـهر می‌توان نشان داد که‌ سهم‌‌ بزرگی‌ در شهرهای با کارکرد گردشگری دارند.چنانچه وال،دودیکا،و هاتچینسون نشان دادنـد،صنعت هتل و متل‌داری در تورنتوی کانادا به‌طور وسیعی تغییر‌ یافته‌ است‌ و بیشتر در بخش تـجارت مرکزی شهر و در طول‌‌ خـطوط‌ شـاهراه‌های اصلی که فرودگاه را دربردارد متمرکز شده است.پیرس نیز تعدادی از هتل‌های شهر نیوزلند را در مرکز‌ شهر‌ دسته‌بندی‌ کرد،اما تعداد جدیدی از آن‌ها در محور بزرگراه‌های اصلی‌ ساخته شده‌ بودند (Timothy Wall,1995,64) .گتز براساس مطالعات خـود در آبشار نیجریه و نیویورک و اونتاریو اصطلاح بخش‌ تجاری‌ توریستی‌‌1را مطرح کرد که یک قسمت از شهر با جاذبه‌های مهم‌ برای‌ بازدید و خدمات، با همدیگر عملکرد بخش تجاری مرکزی‌2را می‌سازد.

گتز در مدل خود هـر بـخش‌ را‌ تعریف‌ کرده به طوری که در بخش جاذبه‌ها،جاذبه‌های اصلی شهر چون‌ طبیعی‌،باستانی‌،همایش‌ها‌،گردهمایی‌ها،فرهنگی،فرصت‌ها و در بخش عملکردهای بخش تجاری مرکزی به‌ ادارات،بنگاه‌های خرده‌فروشی،فروشگاه‌های‌ بزرگ‌،دولت‌ و در بخش خـدمات بـر حمل و نقل،دسترسی‌ داخلی،پذیرایی و اطلاعات تأکید دارد.

گرچه‌ شکل‌ ترسیم‌شده گتز و آشورث و تنبریج از مکان‌های خیلی متفاوتی تشکیل شده اما در شناخت‌‌ نواحی‌ در‌ شهر با عملکردهای برجسته گردشگری مشترک اسـت.در ایـن مدل‌ها تاکید بر توزیع هتل‌ و سازگاری‌‌ آن با شهرهای تاریخی است.

روش‌شناسی پژوهش

این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی‌ انجام‌ شده‌ است.ابتدا داده‌های مربوط به گردشگری شهر اصفهان مانند جـاذبه‌های گـردشگری،اقـامتگاه‌ها،خدمات گردشگری و سایر‌ موارد‌ مـرتبط بـه دو شـیوه کتابخانه‌ای و میدانی‌ جمع‌آوری و طبقه‌بندی و سپس در سامانه اطلاعات‌ جغرافیای‌ (GIS‌) به صورت یک پایگاه داده تعریف شد.با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی،الگوی گـردشگری‌ شـهر‌ اصـفهان‌(شکویی و موحد،1381،105)تهیه و بر اساس آن توزیع فضایی اقـامتگاه‌های شـهر‌ اصفهان‌ برپایه موقعیت،نوع،اهمیت،نقش و ارتباط بررسی و با سایر الگوهای متداول مانند:وال،دودیکا و هاچینسون و آشورث‌ و تنبریگ‌ مقایسه شـد.

یـافته‌های تـحقیق

شهر اصفهان با جمعیتی بیش از 1266072 نفر‌ طبق‌ سرشماری سال 1375 یـکی از شهرهای بزرگ‌ و صنعتی‌‌ کشور‌ محسوب می‌شود.این شهر با 88 بنای‌ تارخی‌ درجه اول و صدها اثر دیگر از شهرهای مهم تـاریخی و گـردشگری اسـت که نقش‌ محوری‌ در صنعت گردشگری کشور دارد‌.طبق‌ آمار سال‌های‌ 85‌-1368‌ سازمان‌ ایـرانگردی و جـهانگردی،بیشترین میزان گردشگر‌ واردشده‌ به شهر اصفهان مربوط به سال‌های 1375 و 1378(به‌ . ترتیب 561646‌ و 436735 نفر)می‌باشد.همچنین‌ بـیشترین‌ گـردشگران خـارجی وارده به کشور‌ مربوط‌ به سال‌ 1375 با 2680897 و کمترین میزان در سال 1378 با 252321 گردشگر‌ اسـت‌.کـمترین تـعداد گردشگران خارجی‌ که‌ از‌ شهر‌ اصفهان بازدید داشته‌اند‌ به‌ ترتیب مربوط به سال‌های‌ 1372‌ و 1370 می‌باشد.

مـتوسط اقـامت گـردشگران در کشور متفاوت است به طوری که بیشترین مدت‌ اقامت‌ در سال 1368 با 5/2 و کمترین میزان‌ در‌ سـال 1373‌ بـا‌ 68‌/1 شب است.این میزان‌ در شهر اصفهان در سال 1375 با 2/2 و کمترین میزان‌ اقامت در سال 1378 بـا 79‌/1 مـی‌باشد‌.

برحسب آمارهای اخذشده از اداره‌ کل‌ سازمان‌ ایرانگردی‌ و جهانگردی‌ اصفهان که از‌ گزارش‌های‌ مراکز اقامتی اخـذشده،تـعداد گردشگران برحسب ماه‌های سال متغیر است.فصل تابستان بیشترین فصل ورود گردشگران‌ داخلی‌ اسـت‌ و در چـند سـال اخیر تابستان 1376 بیشترین‌ ورود‌ گردشگران‌ داخلی‌ ثبت‌ شده‌ است.این‌ مورد برای گردشگران خارجی نیز صـادق اسـت.به طوری که تابستان 1378 بیشترین ورود گردشگران خارجی به‌ شهر اصفهان بوده اسـت.از سـوی دیـگر این‌ شهر در فصل زمستان با کاهش شدید گردشگران مواجه می‌شود؛ به طوری که آمار سـال‌های 79-1375 بـیانگر رونـد کاهش گردشگران خارجی است.علاوه بر آمار ارائه‌شده باید آمار اخذشده‌ از‌ سـتاد اسـکان نوروزی شهرداری اصفهان که کار هماهنگی برای اقامت مسافران نوروزی را انجام‌ می‌دهد نیز محاسبه نمود،بـه طـوری که در نوروز سال 1380 تعداد 195119 نفر توسط‌ این‌ ستاد اسکان داده شدند.

شهر اصفهان به عـنوان یـکی از شهرهای بزرگ و گردشگری استان و کـشور بـیشترین تأسیسات اقـامتی‌ اسـتان‌ را بـه خود اختصاص‌ داده‌ است.به طـوری کـه هتل‌های پنج چهار ستاره استان در شهر اصفهان قرار دارد و براساس

شـهر اصفهان با 41 هتل درجه‌دار با 1633 اتاق و 3435 تخت و 34 مهمانپذیر با 569 اتاق‌ براساس‌ آمار سـازمان‌ ایـرانگردی و جهانگردی در سال 1385 با 2/47 درصد اشـغال اتـاق و 7/50 درصـد اشغال تخت و هـشت‌ مـاهه سال‌ 1380 با 7/56 درصد اشـغال اتـاق و 4/54 درصد اشغال تخت نقش‌ ویژه‌ای‌ در‌ صنعت گردشگری دارد (جدول 2).هتل عباسی تنها هتل پنج سـتاره شـهر است که با گنجایش 224 اتاق‌ و ‌‌454‌ تـخت از بـناهای دوره‌ صـفویه و قـاجاریه مـحسوب می‌شود وبعد از بازسازی و اضـافات جدید‌ از‌ کاروانسرا‌ به هتل تبدیل شده است.این‌ هتل از جمله هتل‌های زیبا و بزرگ کشور و شـهر اصـفهان‌ است که خود به عنوان جـاذبه‌ای بـرای شـهر مـحسوب‌ مـی‌شود.هتل‌های کوثر،عـالی‌قاپو‌،پیـروزی و آسمان جزو هتل‌های‌ چهار‌ ستاره هستند.

علاوه بر هتل‌های نام برده‌شده،شهر اصفهان دارای 34 مهمانپذیر با 569 اتاق است که شش مهمانپذیر با 99 اتاق از سوی سازمان ایرانگردی و جهانگردی با درجه ممتاز شناخته شده اسـت‌.از‌ مهمانپذیرهای ممتاز با امکانات‌ بیشتر می‌توان به مهمانپذیر نمونه اصفهان با 33 اتاق و امیرکبیر با 31 و کاخ با 30 اتاق از مهمانپذیرهای بزرگ‌ اشاره کرد.لازم به ذکر است به‌ دلیل‌ ناتوانی و عدم ارسال گـزارش و آمـارهای مسافران ورودی مهمانپذیرها به اداره‌ کل سازمان ایرانگردی و جهانگردی استان،آماری صحیح در مورد تعداد مسافران ورودی،درصد اشغال اتاق و تخت و متوسط اقامت در‌ مهمانپذیرها‌ در دست نیست و این از جمله نقاط ضعف عملکرد سـازمان اسـت.

میزان اشغال اتاق و تخت در سال‌های 1380 و 1385 به ترتیب 7/56،4/54 و 2/47،7/50 درصد است و در بررسی‌ ماه‌های‌ سال‌ براساس آمار سال 1379 و هشت‌ ماه‌ ابتدای‌ سال 1380 و سال 1385 مشخص شد کـه هـشت‌ ماه اول سال بیشترین درصد اشـغال اتـاق و تخت را دارا است و ماه‌های آذر‌ و دی‌ و بهمن‌ دارای کمترین میزان‌ بئده و در اسفندماه به وضعیت‌ متوسط‌ باز می‌گردد.براساس آمار ارائه‌شده مردادماه سال 1379 بیشترین درصد اشغال اتاق و تـیرماه هـمان سال بیشترین درصد اشـغال تـخت‌ بوده‌ است‌.این میزان در سال 1380 و 85 فروردین‌ماه با 77 درصد‌ اشغال اتاق و در شهریورماه با 72 درصد اشغال تخت بیشترین میزان می‌باشد.

جاذبه‌های توریستی به عنوان عنصر‌ اولیه‌ گردشگری‌ شهری نقش مهمی درجـذب گـردشگر و افزایش تقاضا برای مراکز اقامتی یا خانه مبله به‌ شمار‌ می‌آید.در شهرهای تاریخی بیشتر جاذبه‌ها،جاذبه‌های باستانی-تاریخی و فرهنگی‌ است.در شهر اصفهان بیشتر جاذبه‌های‌ تاریخی‌-فرهنگی‌ و هنری است(مانند مسجد جامع،مجموعه مـیدان نـقش‌ جهان،پل‌هـای خواجو،شهرستان‌ و اله‌ وردی‌ خان)و تقریبا بیش از 85 درصد از جاذبه‌های توریستی شهر اصفهان‌ در بخش تاریخی‌ و مرکزی‌ شهر‌ قـرار گرفته‌اند(شکل 1).با توجه به توزیع فضایی جاذبه‌های توریستی در شهر اصـفهان مـی‌توان‌ اسـتدلال‌ نمود که الگوی فوق مبتنی بر مدل ارائه‌شده از سوی آشورث و تمریج و گتز‌ است‌. تأسیسات‌ اقامتی به عـنوان ‌ ‌عـنصر ثانویه گردشگری شهری،نقش مهمی در شروع و خاتمه سفرهای روزانه‌ درون‌‌ شهری دارد.مکان‌یابی هـتل‌های شـهر اصـفهان بیشتر در مرکز شهر و در محدوده بافت‌ تاریخی‌ انجام‌گرفته‌ و اکثر آن‌ها در محور چهار باغ و در طول مسیر زایـنده‌رود استقرار یافته‌اند.

توزیع فضایی جاذبه‌های گردشگری‌ بیانگر‌ آن‌ است که جاذبه‌ها بیشتر در محدوده تاریخی شهر در بخش‌ مرکزی شهر‌ قرار‌ گرفته‌اند و توزیع فضایی هتل‌ها در شهر نـیز نشان‌دهنده تمرکز آن‌ها در بخش مرکزی شهر و اطراف خیابان‌ چهار‌ باغ است.از این‌رو مکان‌یابی و توزیع فضایی هتل‌ها با مراکز گردشگری و جاذبه‌های‌ شهری‌‌ منطبق است.توزیع فضایی هتل‌ها در شهر‌ نشان‌ می‌دهدکه‌ ارتباط بـسیار نـزدیکی بین بخش تاریخی و جاذبه‌های‌‌ توریستی‌ و بخش تجاری شهر(بخش تجاری سنتی چون بازارها و بخش تجاری جدید چون پاساژهای‌ بزرگ‌، فروشگاه‌ها و مانند آن)وجود دارد‌.بنابراین‌ می‌توان گفت‌ ارتباط‌ این‌ سه بخش(جـاذبه‌ها،هـتل‌ها،بخش تجاری‌) در‌ محدوده تاریخی شهر منطبق بر الگوی ارائه‌شده از سوی گتز است

همان‌طوری که نقشه توزیع فضایی هتل‌ها‌ در‌ شهر اصفهان نشان می‌دهد،بزرگراه‌های‌ اصلی‌ و فرودگاه‌ در مکان‌یابی هتل‌ها‌ نقشی‌ ندارند.عوامل دسترسی به‌ مراکز‌ خـدماتی،اداری و جـاذبه‌های شـهری و بازار از جمله‌ مؤلفه‌های مکان‌یابی هـتل‌ها و اجاره آپارتمان مبله در اصفهان است‌.بخش‌ تجاری در شهر اصفهان شامل مراکز‌ تجاری‌ و پاساژها در‌ خیابان‌های‌ چهار‌ باغ عباسی،چهار باغ‌ بالا،سبزه میدان،میدان نقش جـهان و بـازار سـنتی و تاریخی شهر است. این بخش نیز در‌ کنار‌ سـایر بـخش‌های ذکرشده در بخش مرکزی‌ شهر‌ و بخش‌ تاریخی‌ شهر‌ قرارگرفته که بر‌ تمرکز‌ این بخش از شهر افزوده است.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

بـررسی انـجام‌شده در شـهر اصفهان نشان می‌دهد که‌ بخش‌ جاذبه‌های‌ شهر،تأسیسات اقامتی و بـخش تجاری شهر درمحدوده‌ مرکزی‌ شهر‌،بخش‌ تاریخی‌ شهر‌ را شکل می‌دهند و سبب اهمیت توریستی بیشتر این قسمت از شهر شـده‌اند. تأسیسات اقامتگاهی شهر به صورت متمرکز در بخش مرکزی شهر توزیع شـده‌اند. خـیابان‌ چهار باغ به عنوان محور اصلی و مشخص در این تمرکز نقش بارزی را دارد؛هرچند منطقه جلفا،به عـنوان‌ یـکی از مـناطق مهم گردشگری در توزیع هتل‌ها دارای نقش قابل‌ اعتنایی‌ است.به‌طور کلی تأسیسات اقـامتگاهی‌ شـهر اصـفهان در تمرکز و فشردگی فضای گردشگری شهر نقش مهمی دارد.این تمرکز در بخش مرکزی شهر سبب بـوز مـسائلی چـون عدم توجه به‌ همه‌ جاذبه‌ها،افزایش ترافیک،شلوغی و مانند آن شده است.بخش تجرای‌ شـهر بـه خصوص بازارهای تاریخی شهر نه تنها جزئی از بخش تجاری مرکزی‌ است‌ بلکه قـسمتی مـهم از بـافت‌‌ تاریخی‌ شهر و جاذبه شهر است که در شکل‌گیری فضای گردشگری شهری نقش عمده دارند.هـمچنین‌ مـکان‌یابی هتل‌ها در شهر در جهت خیابان‌های اصلی(چهار باغ‌)است‌ که این برخلاف نظر‌ وال‌،دودیـکا و هـاچینسون و آشـورث و تنبریگ است.آنان مکان‌یابی و توزیع فضایی هتل را بر وی فرودگاه‌ها،شاهراه‌ها و ایستگاه‌های مترو و راه‌آهن می‌دانستند امـا پژوهـش حاضر نشان می‌دهد که مکان‌یابی هتل‌ها بر محور خیابان‌‌ تاریخی‌ شهر اسـت.

بـا تـوجه به نوع ساخت شهرهای شرقی-اسلامی،بخش مرکزی شهرها دارای نقش حیاتی بوده و از اهمیت‌ زیادی بـرخوردارند و هـنوز خـیابان‌های بزرگ و اصلی،بزرگراه‌ها و شاهراه‌ها و مراکزی چون فرودگاه‌ها‌ و راه‌آهن‌ نتوانسته است‌ ساختار گـردشگری شـهری را حد اقل در شهر اصفهان تغییر دهد.با توجه به نبود مترو در‌ چنین شهرهایی(به‌ویژه در اصفهان)نـقشی در تـغییر و تحولات شهری و به‌ خصوص‌ مدل‌ گردشگری شهری ندارد. هرچند مقدمات ورود مترو بـه شـهرهای بزرگ کشور شروع‌شده و در شهر اصفهان طبق بـرنامه ‌‌فـاز‌ اول مـترو تا سال‌ 1385 مورد بهره‌برداری قرار گرفت ولی نـکته جـالب این‌ است‌ که‌ متروی اصفهان نیز از محور خیابان‌ چهار باغ عبور می‌کند.

مراکز اقامتگاهی در شهر تاریخی اصفهان